Over Fort aan den Ham

Geschiedenis van het Fort

Het fort aan den Ham is een van de kleinste van de hele Stelling. Het diende hoofdzakelijk ter verdediging van de spoorweg Uitgeest-Krommenie. Oorspronkelijk was dit fort niet opgenomen in de plannen van 1880. Omdat de spoorlijn Uitgeest – Krommenie op een talud lag tussen de grotere forten (acces), heeft men naast deze spoorlijn een fort gebouwd om deze spoordijk te beheersen.

Er bevonden zich wel koepels met geschut op het fort maar geen flankerend geschut. De aanwezige mitrailleurstellingen waren alleen bedoeld voor de nabij-verdediging. Ondersteunend vuur kon worden verleend vanuit de nabij gelegen forten bij Krommeniedijk en Veldhuis. Ten zuiden van het fort lag nog een betonnen stelling (nevenbatterij) waarachter in geval van een aanval extra geschut kon worden opgesteld. In de directe omgeving daarvan bevindt zich ook nog een bomvrije kruitopslag. In het fortgebouw zijn de sanitaire voorzieningen nog intact aanwezig. Ze verkeren bovendien nog steeds in prima staat. Op het terrein staat ook nog een houten genieloods.

In 1995 is  Stichting Fort aan de Ham opgericht om het fort voor publiek open te stellen en het geheel te besturen. Missie:

De culturele – natuur – en militair historische waarden van het Fort te behouden c. q. te verbeteren en particulieren en instellingen kennis te laten nemen van de historische vesting en verdedigingswerken cum annexis in en om Amsterdam met in het bijzonder de “Stelling van Amsterdam” waar Fort aan den Ham onderdeel van is.

Militaire historie

1892: Onteigening gronden en aardwerken plaatsen
1896: Start bouw bomvrije gebouwen.
1903: Oplevering met bezetting van 171 man.
1914-18, 1939-40: Mobilisatie periodes.

In 1956 werd bij “Koninklijk Besluit” de verdedigings- functie opgeheven en het fort omgebouwd tot munitie opslag plaats. Hierbij is veel van de originele inrichting verloren gegaan. Dit heeft geduurd tot ca. eind jaren ’80. Toen kwam het fort leeg te staan en is de fortwachterswoning gesloopt. In 1996 werd de Stichting “Fort aan den Ham” opgericht.

RAFA

In 1998 kreeg het fort inwoning. In een deel van het fort kwam de RAFA. (Royal Air Force Association, Amsterdam Branch 1007.) Dit “clubhuis” werd officieel door ZKH Prins Bernhard op 8 april 1998 geopend. Na 12 jaar gastvrij onderkomen werd op 30 mei 2008 deze locatie weer verlaten. Nu is hier de Nederlands Indië expositie ondergebracht.

Stadsherstel Amsterdam

Stadsherstel pacht sinds 8 april 2012 alle Defensiegronden. Renoveert en exploiteert op het buitenterrein de Genieloods. De Stichting “Fort aan Den Ham” verblijft op het forteiland en behoudt/verbetert de museale functie van het fort zoals Defensie wenst. Het uitdragen van de kennis van de Stelling van Amsterdam, zoals in onze statuten vermeld, zal gecontinueerd worden.

Kunstgenieloods

Na  een bestemmingsplan-wijziging bij Gemeente Uitgeest is de Genieloods eerst geschilderd door Herstelling en daarna geheel gerenoveerd door Fa. Akerbouw tot 6 units met ateliers voor beeldende kunstenaars onder hoede van Loods 6 en  Stichting Tengel.
Begin 2020 was de oude Genieloods geheel gerestaureerd en ingedeeld. De kunstenaars hebben regelmatig “open huis”.

Vrijwilligers

De Stichting heeft geen subsidies. De begroting wordt sluitend gemaakt met entreegelden van open dagen, excursies, evenementen en enige kantinebijdrage. Inzet van enthousiaste vrijwilligers is hierbij onontbeerlijk. Een deel van de vrijwilligers is iedere woensdag en/of zaterdag aanwezig op het fort tussen ± 10-15 uur.
Heeft u interesse dan bent u van harte welkom op een van onze (werk)woensdagen of open zondagen. Onze vrijwilligers zullen graag al uw vragen beantwoorden.